Strona główna Miejsca kultu Jasna Góra. Matka Boska Częstochowska w bazylice jasnogórskiej Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Jasna Góra. Matka Boska Częstochowska w bazylice jasnogórskiej Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Przyjmuje się, że nazwa Częstochowa pochodzi od słowiańskiego imienia „Częstoch”, jakie nosił założyciel osady. W dokumentach z początku XIII w. wymieniona jest wieś rycerska o nazwie „Częstochowa”, która pod koniec XIV w. otrzymała prawa miejskie.

Jasna Góra

W zachodniej części miasta (zwanej w XIV w. Starą Częstochową) wznosi się wapienne wzgórze, na którym znajduje się kompleks zabudowań sakralnych i mieszkalnych, otoczonych wałami obronnymi i parkiem, zwany Jasną Górą. Po raz pierwszy określenie „Jasna Góra” /Clarus Mons/ pojawia się w dokumencie z 1388 roku, wystawionym przez starostę olsztyńskiego. Nazwę „Jasna Góra” nadali wzgórzu Paulini, zakonnicy z Węgier, zapożyczając ten termin od macierzystego klasztoru św. Wawrzyńca na Jasnej Górze w Budzie /in Claro Monte Budensi/.

Jasna Góra w 1655
Jasna Góra w 1655
Źródło: http://pl.wikipedia.org

Jasna Góra jest miejscem ważnym dla Polaków pod względem religijnym i historycznym. To tutaj znajduje się główny ośrodek życia religijnego w Polsce, a także obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, który jest celem pielgrzymek z całego świata.

Szczególnego znaczenia nabrała Jasna Góra podczas potopu szwedzkiego. 16 marca 1657 r. król Polski przybył na Jasną Górę i tam modlił się o uratowanie Rzeczypospolitej przed protestanckimi wojskami szwedzkimi i węgierskimi. 1 kwietnia 1656 r. Jan Kazimierz złożył Królewskie Śluby we Lwowie, ogłaszając Maryję Królową Polski.

Jasna Góra

300 lat później kardynał Stefan Wyszyński prymas Polski, będąc więźniem w Komańczy, napisał nowy tekst ślubowania. Uroczystość ślubowania odbyła się na Jasnej Górze 26 sierpnia 1956 r., bez udziału uwięzionego prymasa, a Jasnogórskie Śluby Narodu (tekst) zostały powtórzone we wszystkich parafiach 5 maja 1957 roku.

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej

Pochodzenie obrazu jasnogórskiego nie jest do dzisiaj do końca wyjaśnione. Legenda przypisuje namalowanie obrazu św. Łukaszowi Ewangeliście. Jednak najnowsze ustalenia konserwatora Wojciecha Kurpika wskazują, że ikona została wykonana w kręgu bizantyjskiego malarstwa ikonowego, zapewne w XIII wieku, z myślą o umieszczeniu w przegrodzie ołtarzowej (która później przekształciła się w formę znaną dziś jako ikonostas), w jej pierwotnym kształcie znanej najlepiej z terenów Bałkanów.

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej
Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej

Na obrazie widoczne są rany, których powstanie wiąże się według legendy i przekazu historycznego (m.in. Jana Długosza) z rokiem 1430 i husyckim napadem na Jasną Górę. Podkreślany jest obrazoburczy charakter tego napadu, w którym zaatakowany został sam obraz. Obraz został przeniesiony do Karkowa i poddany odnowie. Jednak pomimo starań krakowskich malarzy nie udało się zamalować dwóch szram na obliczu Madonny Częstochowskiej. Kładziona na nie farba nieustannie ściekała.

Badania obrazu wskazują jednak, że szramy istniały już przed rokiem 1430. Koresponduje to z wcześniejszą wersją legendy, według której rany miały powstać od strzały Tatarzyna.

Jan Paweł II o Jasnej Górze

Fragment przemówienia Ojca Świętego Jana Pawła II
na Jasnej Górze w 1979 roku:

„Stawaliśmy na tym świętym miejscu, przykładaliśmy niejako czujne pasterskie ucho, aby usłyszeć, jak bije serce Kościoła i serce Ojczyzny w Sercu Matki. Jasna Góra jest przecież nie tylko miejscem pielgrzymek Polaków z Polski i całego świata. Jasna Góra jest sanktuarium Narodu. Trzeba przykładać ucho do tego świętego miejsca, aby czuć, jak bije serce Narodu w Sercu Matki. Bije zaś ono, jak wiemy, wszystkimi tonami dziejów, wszystkimi odgłosami życia. Ileż razy biło jękiem polskich cierpień dziejowych! Ale również okrzykami radości i zwycięstwa! Można na różne sposoby pisać dzieje Polski, zwłaszcza ostatnich stuleci, można je interpretować wedle wielorakiego klucza. Jeśli jednakże chcemy dowiedzieć się, jak płyną te dzieje w sercach Polaków, trzeba przyjść tutaj. Trzeba przyłożyć ucho do tego miejsca. Trzeba usłyszeć echo życia całego Narodu w Sercu jego Matki i Królowej! A jeśli bije ono tonem niepokoju, jeśli odzywa się w nim troska i wołanie o nawrócenie, o umocnienie sumień, o uporządkowanie życia rodzin, jednostek, środowisk, trzeba przyjąć to wołanie. Rodzi się ono z miłości matczynej, która po swojemu kształtuje dziejowe procesy na polskiej ziemi”.

Dojazd


Wyświetl większą mapę

Bibliografia:

  1. Czapliński, Konrad K., Sanktuaria w Polsce, Katowice: 2007.
  2. Jasna Góra, http://www.jasnagora.pl/ (11.01.2011).
  3. Niedźwiedź, Anna, Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej w kręgu mitologii narodowej. W: Religia i Polityka, B. Grott (red.). Kraków 2000.
  4. Okońska, Maria, Jak powstały Jasnogórskie Śluby Narodu, http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200619&nr=9 (15.01.2011).