Strona główna Opinie i wydarzenia Od czego zależy kolor szat liturgicznych?

Od czego zależy kolor szat liturgicznych?

PODZIEL SIĘ
Od czego zależy kolor szat liturgicznych?

Uczestnicząc w Mszach Świętych nie zawsze wiemy, dlaczego w danym tygodniu ksiądz zakłada ornat w określonym kolorze. Jest to podyktowane rokiem liturgicznym. Kolor szat zakładanych przez kapłana zależy od okresu liturgicznego oraz konkretnego wydarzenia jakie ma miejsce np. pogrzeb, chrzciny, ślub itd. Co dokładnie oznaczają kolory szat liturgicznych? O tym dowiesz się poniżej.

Rok liturgiczny

Rok liturgiczny w kościele katolickim nie jest równoznaczny z rokiem kalendarzowym. Ten ostatni ustalony został zgodnie z pełnym cyklem obrotu Ziemi wokół Słońca. Rozpoczyna się 1 stycznia i kończy 31 grudnia.

Rok liturgiczny wyznaczony jest przez życie i męczeństwo Jezusa Chrystusa. W ciągu jednego roku wspominane są najważniejsze wydarzenia z jego życia oraz życia najważniejszych świętych. Każdy tydzień zaczyna się od niedzieli i kończy w sobotę.

Początkiem roku liturgicznego jest I Niedziela Adwentu przypadająca między 27 listopada a 3 grudnia. Adwent to okres przygotowania na przyjście Zbawiciela, trwa do 24 grudnia.

Kolejnym okresem jest okres Narodzenia Pańskiego, trwa od 24 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim (6 stycznia).

Drugim ważnym cyklem w roku liturgicznym jest okres wielkanocny. Rozpoczyna się on zawsze w Środę Popielcową, 40 dni od Zmartwychwstania Pańskiego. To okres pokuty, modlitwy przygotowujący do ukrzyżowania i zmartwychwstania. Trwa do Wielkiego Czwartku. Od Wielkiego Piątku zaczyna się Triduum Paschalne Męki i Zmartwychwstania Pańskiego, najważniejszy okres roku liturgicznego.

Pozostałe dni w roku liturgicznymi są dniami zwykłymi, w których obchodzi się różne święta i uroczystości. Cykl roku liturgicznego wyznacza kolor szat liturgicznych.

Z czego składa się szata liturgiczna?

We wczesnym chrześcijaństwie stroje kapłanów niczym się nie wyróżniały, wręcz przeciwnie, ze względu na prześladowania musiały być to ubiory codzienne. Zmiany w ubiorze kapłanów zaczęły zachodzić po zalegalizowaniu chrześcijaństwa, a zwłaszcza w okresie napływu germańskiego. Wtedy też kapłani zaczęli nosić szaty liturgiczne w różnych kolorach. W VI w. wieku widać już różnicę w ubiorze kapłanów i wiernych. Ci pierwsi nadal noszą tradycyjne rzymskie, ci drudzy pod wpływem nowych prądów zaczynają nosić szaty krótkie, bardziej męskie.

Podstawowym elementem ubrania duchownego jest sutanna wywodząca się właśnie z czasów rzymskich. Jest to równocześnie codzienny strój księży i zakonników. Podczas sprawowania eucharystii muszą zakładać dodatkowe elementy ubioru kapłana.

Główne elementy ubioru księdza podczas odprawiania mszy – h3

  • Sutanna – codzienny strój księży w kolorze zależnym od hierarchii lub przynależności zakonnej. Pojawiła się w XVI wieku jako długa szata zapinana na małe guziczki.
  • Alba kapłańska – długa biała szata wywodząca się z tuniki rzymskiej. Wraz z upływem czasu ulegała przemianom, przede wszystkim była krótsza i różnie ozdabiana. Obecnie alba dla księdza wykończona jest koronką lub kolorową tasiemką i haftem.
  • Ornat – to szata wierzchnia zakładana przez kapłana podczas mszy. Składa się z dwóch połączonych płacht. Najczęściej zdobiona jest ornamentami haftowanymi, jego kolorystyka uzależniona jest od roku liturgicznego.
  • Dalmatyka – nazwa pochodzi prawdopodobnie z Dalmacji, jest strojem liturgicznym diakonów zakładanym podczas posługi eucharystycznej, przez wieki nie uległa większym zmianom, jedynie została skrócona.
  • Stuła – to szeroka szarfa zakładana pod ornat lub na albę podczas wykonywania czynności liturgicznych. Jej kolor odpowiada okresowi roku liturgicznego. Jest symbolem belki krzyża niesionej przez Chrystusa i łaski uświęcającej.
  • Kapa – wierzchnia peleryna bogato zdobiona zakładana na albę i stułę, z przodu zapinana na klamrę, używana jest podczas ceremonii poza mszalnych, szczególnie podczas procesji, pogrzebów i udzielania sakramentów.
  • Cingulum – gruby sznur z frędzlami służący do przewiązywania alby, jest symbolem łaski i siły Boga, nie jest obowiązkowym elementem szat liturgicznych.
  • Humerał – to niewielka biała chusta zakładana pod ornat, miała zasłaniać elementy stroju świeckiego i chronić ornat przed potem, używana jest coraz rzadziej.

Biret

Biret jest elementem stroju poza liturgicznego. To nakrycie głowy w kształcie czapki z czterema rogami połączonymi na środku, tu też jest pompon. Księża noszą birety czarne, biskupi różowe a kardynałowie czerwone.

Kolory ornatów

Kolor szat liturgicznych reguluje “Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego”. Jest on ściśle związany z okresami roku liturgicznego oraz szczególnymi świętami i uroczystościami.

Zielony

Ornaty w kolorze zielonym noszone są podczas zwykłych dni. Zieleń to symbol nadziei, młodości, odrodzenia i sprawiedliwości. Używane są podczas liturgii przez większą część roku.

Biały

Kolor biały jest symbolem radości, niewinności i chwały. Białe ornaty ubierają księża podczas mszy w święta Pańskie, poświęcone Najświętszej Maryi Pannie i innym świętym, którzy nie byli męczennikami. To przede wszystkim okres Bożego Narodzenia, Zmartwychwstania Pańskiego i Wielkanocy.

Od czego zależy kolor szat liturgicznych?

Czerwony

Czerwony jest symbolem miłości i przelanej krwi. Ornaty w tym kolorze zakładają kapłani ubierają w Niedzielę Palmową, Wielki Piątek, Dzień Zesłania Ducha Świętego oraz podczas mszy ku czci męczenników.

Fioletowy

Fiolet symbolizuje pokutę, oczekiwania i godność. Używany jest podczas Adwentu, Wielkiego Postu, mszy żałobnych, jest także kolorem dostojników kościelnych.

Różowy

Różowe ornaty używane są tylko dwa razy w roku, w III niedzielę Adwentu i IV niedzielę Wielkiego Postu.

Czarny

Czarny to kolor żałoby i pokuty, używany jest 2 listopada i podczas mszy żałobnych.

Złoty

Złoty ornat oznacza bogactwo i honor. Może zastąpić ornaty w innych kolorach (z wyjątkiem fioletu i czarnego). Używany jest podczas uroczystych celebracji.

Wystrój kościoła

Do okresów liturgicznych musi być także dostosowany wystrój kościoła. Oczywiście nie chodzi o elementy stałe, ale przede wszystkim kwiaty, świece oraz bielizna kielichowa.

Elementy ubioru dostojników kościelnych

Ubiór dostojników kościelnych różni się przede wszystkim kolorystyką i dodatkowymi elementami symbolizującymi piastowaną godność. Kardynałowie noszą sutanny czerwone, natomiast biskupi fioletowe. Częściej jednak wkładają czarne sutanny z lamówkami w odpowiednim kolorze.

Oznakami władzy biskupiej i kardynalskiej dodatkowo są mitra (wysoka trójkątna czapka), piuska (mała czapeczka), pastorał (laska symbolizująca pasterstwo), rokieta (komża biskupia), pierścień, pektorał (krzyż zawieszony na piersi), mucet (pelerynka sięgająca do łokci), mantolet (płaszczyk bez rękawów).

Pektorał jest elementem stroju noszonym przez metropolitów na terenie podległej im metropolii. Jest to biała szarfa z sześcioma czarnymi krzyżami, ma kształt obręczy z dwiema szarfami.

Szaty papieskie

Liturgiczne szaty papieskie nie różnią się od biskupich. Natomiast papieże noszą białe sutanny z krótką pelerynką oraz białe piuski. Buty papieskie były w kolorze czerwonym wykonane z jedwabiu lub satyny. Z tą tradycją zerwał papież Franciszek, który nosi obuwie czarne.

Wśród innych biskupów, biskupa Rzymu wyróżniają insygnia. Na pektorale są krzyże czerwone i papież może używać go na całym świecie. Pastorał papieski zwieńczony jest krzyżem. Na pierścieniu papieskim widnieje znak pierwszych chrześcijan – ryba.

Strój ministrantów

Ubiór ministrantów kolorystycznie musi być dopasowany do okresu liturgicznego. Najczęściej składa się z białej komży, czyli skróconej alby i kolorowej pelerynki. Czasami ministranci wkładają sutanele (suknie zakładane w pasie) w tym samym kolorze co pelerynki.

Jak już zostało wspomniane kolory szat liturgicznych zakładanych przez kapłana zależą od okresu liturgicznego w kościele katolickim oraz wydarzenia jakie ma miejsce. Barwa szat, posiada swoją określoną symbolikę, jedne zakładane są podczas świąt inne w czasie ważnych wydarzeń w życiu np. chrztu, ślubu i innych.

Komentarze

1 KOMENTARZ

  1. Bardzo merytoryczny wpis, wyjaśniający ubiór kapłana. Większość katolików nie ma pojęcia od czego zależy kolor szaty księdza, śmie twierdzić, że nawet nie zwracają uwagi. Udostępniamy wpis dalej!

Comments are closed.